Meditatie Challenge Dag 6: Stap voor stap

Meditatie Challenge Dag 6: Stap voor stap

Misschien merk je na 6 dagen lang mediteren in de Meditatie Challenge en de kleine bewustzijnsoefeningetjes die we doen op een dag wel dat er iets in je veranderd. Het kan heel subtiel zijn, nauwelijks op te merken. Maar af en toe valt iets je op.

Wellicht merk je overdag bijvoorbeeld op dat je ‘Monkey Mind’ rusteloos is, en omdat je hem kent uit je meditatie, herken je hem ook ineens in je dagelijkse leven. De aandacht sijpelt af en toe door in je leven. Als je je handen aandachtig hebt gewassen, voelde je daarna ook een ander moment. Of misschien heb je ineens je ademhaling gevoeld tijdens de dag. Het herinneren van je aandacht, Sati of mindfulness, dat bouwt zich vanzelf op als je er eenmaal mee bezig bent. Dat gaat stap voor stap.

synapsen neuronenJe merkt dat het bezig zijn met mindfulness gaat als vanzelf. Hoe werkt dat eigenlijk? Als je eenmaal begint met oefenen, dan helpt onze menselijke natuur ons verder om alles in de optimale ‘leermodus’ te brengen. We hebben te maken met neuroplasticiteit. Onze hersenen zijn plastisch, veranderlijk. Hoe ze veranderen? In onze grijze massa zitten miljarden neuronen, in oneindig veel verbindingen met elkaar. Deze verbindingen noemen we synapsen. Die lijken een beetje op hele lange takken. Ze groeien als boomwortels uit elke neuron. Synapsen die samen vuren, die tegelijk geactiveerd raken, groeien naar elkaar toe. Zo wordt het steeds makkelijker om samen geactiveerd te worden. De verandering in onze hersenen is dus onderhevig aan oefening. Hoe meer je iets oefent, hoe dichter je verbindingen naar elkaar toegroeien.

Tegelijkertijd zijn er ook cellen die verbindingen opruimen die niet veel gebruikt worden. Je kan het een beetje zien alsof er in je hersenen een hovenier bezig is. Die knipt de takken weg die niet nodig zijn, en de takken die je wel gebruikt (omdat je ermee oefent) laat hij groeien.

Een manier waarop je de neuroplasticiteit kan uitleggen is met het ‘Tetris-effect’ of het ‘Candycrush-effect’. Zo’n spelletje is verslavend, dus je bent er zoveel mee bezig, dat je een signaal aan je hersenen geeft. Niet alleen als je speelt, maar ook in ‘rust’ gaan je hersenen door. Je ziet de blokjes in gedachten mooie rijen vormen, of ziet ineens mogelijkheden om de boodschappen op de lopende band in de supermarkt zo neer te leggen dat ze perfect in elkaar passen. Dat is neuroplasticiteit aan het werk. Het proces wordt in gang gezet: ‘Kennelijk is dit zo belangrijk, dat we het leren hiervan moeten optimaliseren en bevorderen’ de hovenier wordt dan in je hersenen erop uitgestuurd, om de synapsen die jou helpen beter te worden in Tetris of Candycrush ruim baan te geven om naar elkaar toe te groeien.

Herhaling herhaling herhaling. Dat is natuurlijk de essentie van oefening. Er zijn wel meer onbewuste processen die je kan zien als neuroplasticiteit aan het werk die je kan herkennen. De liedjes die je in je jeugd luisterde (of in welke tijd je een hele dag lang een liedje op repeat kon zetten) die verdwijnen nooit meer uit je geheugen. Ze komen vast regelmatig in herinnering, waardoor je de oefening in het onthouden als vanzelf herhaat. De groef op de plaat van je geheugen is dan letterlijk ZO diep geworden, dat de naald er als vanzelf invalt, als ie maar een beetje in de buurt komt.

Als je weet dat die processen zo sterk zijn, kun je dat gebruiken in je voordeel. Herhaal de gewoontes en het gedrag die behulpzaam zijn, en stop met het blijven oefenen van gewoonten die je in de weg zitten. Het oefenen werpt vanzelf zijn vruchten af, dus als je stap voor stap op het pad blijft, of er steeds naar terugkeert, dan hoef je er verder zelf weinig voor te doen om in de flow terecht te komen. Dat proces wordt als vanzelf in gang gezet. Je hebt alleen een beetje inzet nodig om te beginnen me oefenen, en door te gaan met oefenen. En daar zijn we deze week mee begonnen! In hersenscans van deelnemers aan een 8-weekse Mindfulness training kan je, mits er goed geoefend is, echt verschil zien in de hersenstructuur voor en na de training. Dat je zo snel iets voor elkaar kan krijgen is toch geweldig!?

MONKEYMINDMaar om niet op de zaken vooruit te lopen: Sati ontwikkelt zich stap voor stap. Woorden zoals mildheid, geduld en vertrouwen komen soms ontzagwekkend op ons over. We denken dan: “Hoe kan ik het voor elkaar krijgen om zo’n houding aan te leren?” In de eerste tijd dat je begint met oefenen, realiseer je je steeds dat je in een automatisch patroon vervalt van de ‘Monkey Mind’ zoals zelfkritiek, pas NADAT het al is gebeurd. Steeds bedenk je achteraf: “Oh, daar heb ik toch een moment totaal onbewust gereageerd.” Ook dat is mindfulness, de eerste stap.

Eerst begin je met herkennen. Dat gaat helaas vaak achteraf, maar geeft je wel als je er bewust van bent, een extra haakje om je herinnering aan op te hangen. Het herinneren van de aandacht verschuift steeds iets dichter naar voren. Hoe vaker je mindfulness oefent, hoe eerder dus het bewustzijn komt. Uiteindelijk komt het op tijd, zodat je een bewuste keuze kan maken over je reactie.

De spanningsboog van je aandacht kun je ook zien als een koorddanser. Niet helemaal strakgespannen, dan val je er vanaf, maar ook niet helemaal slap, dan val je er ook vanaf. Zo is het ook met de aandacht, stap voor stap voor stap, proberen we over een precies strak genoeg koord te dansen, te lopen, te spelen.

Doe met jezelf deze oefening gedurende de dag: 

Vandaag hebben we geoefend met een tel-meditatie. Steeds opnieuw tellen. Alsof je de stappen telt van je koorddanser. Als je eraf valt, dan begin je weer opnieuw. Wat het leuke is van zo’n tel-meditatie, dat je kan zien of er ‘vooruitgang’ in je aandachtsboog zit. Elke keer dat je de meditatie doet, tel je wellicht weer iets verder. Deze meditatie doe ik, hoewel hij heel simpel is, pas als we de houdingskwaliteit van meditatie hebben leren kennen. Alleen met vriendschap, humor en mildheid krijg je de koorddanser weer op het juiste pad. Gefrustreerd worden als je van het koord af valt, is immers contra-productief. Als je vandaag incheckt bij je ademhaling kun je dus, als je dat leuk vindt, je ademhaling tellen.

Succes

Liefs, Nicoline

Ben nog NIET begonnen met de challenge maar wil je wel meedoen?
Instromen kan altijd! HIER kan je de groep vinden.