Nicoline Smalbraak over het goede leven

Neuroplasticiteit en mijn innerlijke criticus

Neuroplasticiteit en mijn innerlijke criticus

Je hebt vast weleens gehoord of gelezen dat positieve gedachten je stemming en uiteindelijk je leven kunnen veranderen. Ik hoorde en las er vroeger ook vaak over, maar daar bleef het dan bij. Ik las bijvoorbeeld dat een of andere goeroe in de ochtend positieve affirmaties uitsprak om zijn dag te beginnen en dat het zo’n groot effect had. Ik nam die informatie meestal voor kennis, en deed er verder niet zoveel mee. Misschien herken je dat ook wel bij jezelf. Het is best interessant om te lezen op welke manieren je dingen anders kan aanpakken. De stap maken om het werkelijk toe te passen in je dagelijks leven zet je niet zo vaak.

Onze hersenen

Tijdens een college psychonomie, lang geleden, in de tijd dat ik nog van plan was om hersenonderzoeker te worden, leerde ik over de neuroplasticiteit van je hersenen. Onze hersenen zijn namelijk veranderlijk, plastisch. Het brein reorganiseert zich als gevolg van ontwikkeling of ervaring: oefening. De neuronen in je hersenen hebben lange uitlopers die verschillende kanten op groeien in je brein. Neuronen brengen impulsen aan elkaar over via de synapsen aan het uiteinde van deze uitlopers. Iedere keer als je een bepaalde gedachte hebt, of een bepaalde handeling uitvoert, schiet er een chemisch stofje van de ene synaps, naar de andere synaps en is het mogelijk voor de elektrische signalen om de oversteek te maken.

Hoe vaker een impuls wordt overgebracht, hoe dichter de synapsen naar elkaar toegroeien. Hoe dichter de synapsen bij elkaar gegroeid zijn, hoe makkelijker het signaal overgegeven kan worden. Hoe makkelijker het signaal overgegeven kan worden, hoe vaker de impuls wordt overgebracht. Zo versterkt een circuit in je hersenen zich steeds. We zeggen daarom weleens dat gedragingen ‘ingesleten’ zijn, je hebt iets zo vaak gedaan of gedacht, dat het een gewoonte wordt. Zo zorgen onze gedachten ervoor dat je hersenen langzamerhand van structuur veranderen.

Eureka moment

Laat dat even bezinken… Toen ik het voor het eerst hoorde zorgde deze kennis bij mij voor een Eureka moment. Het is namelijk best ongelofelijk. Wat je denkt, iets wat immaterieel is, heeft dus een effect op de fysieke werkelijkheid!! Terugkijkend denk ik dat dit een van de momenten was die mij van carrière plan hebben doen veranderen, waardoor ik nu meditatie- en Mindfulness-trainer ben.

Aan deze wetenschap kleven namelijk een aantal gevolgen: Gedachten of handelingen die je vaak denkt of doet, worden door het zichzelf steeds versterkende circuit automatismen. Iets wat je vaak herhaalt, kost steeds minder moeite en wordt uiteindelijk je karakter of je routine. Daarom zijn gewoonten zo moeilijk te doorbreken. Tegelijkertijd geeft deze wetenschap je ook macht: Als je bewust een handeling of gedachte vaak herhaalt, zal je uiteindelijk daarmee ook je hersenen in beweging zetten, en daarmee het zichzelf versterkende circuit vóór je laten werken. Het maakt dan eigenlijk niet uit of je de gedachten gelooft of niet. Dus spreken tegen jezelf met een vriendelijke stem en het oefenen van gewenste gedachten of gedragingen heeft wel degelijk zin.

Innerlijke Criticus

Hoe kunnen we deze wetenschap nou ten goede gebruiken? Ik heb, net zoals zovelen van jullie, een innerlijke criticus. Dat is het stemmetje dat je vertelt “je doet niet goed je best”, “je ziet er stom uit” of “ze vinden je niet aardig”. Met negatieve gedachten zitten we onszelf ongelofelijk dwars en iedereen heeft hier in meer of mindere mate last van. Als je leest over positieve psychologie dan steekt deze criticus ook vaak de kop op: “dat werkt toch niet bij mij”.

Misschien herken je dat als je bewust een positieve gedachte over jezelf probeert te hebben, er nog een sneer achteraan komt “maar niet heus” of “dat geloof je toch niet!”. Het is deze negatieve stem, die ervoor zorgt dat de oefeningen met positieve gedachten soms zo nep aanvoelen als je ermee begint. Je probeert je gedachten op weinig gebaande paden te sturen, en raakt soms uit de koers, als de oude vastgeroeste synapsen ineens de impuls overnemen. Toch zal je merken dat als je blijft oefenen, je steeds minder vaak die negatieve stem hoort. Of dat hij in ieder geval zachter gaat klinken. De gevleugelde uitspraak “Fake it till you make it” is dus ook in de innerlijke omgang met jezelf een klinkende waarheid.

Meditatie en een milde stem

Na mijn ingeving tijdens het psychonomie college ben ik dus begonnen met het oefenen van een milde stem, en ik ben er niet meer mee opgehouden. Na mijn meditatie of tijdens mijn meditatie legde ik de focus zo steeds meer op de mildheid. En inderdaad, hoewel de oefeningen aan het begin soms nep aanvoelden, of als een trucje dat toch nooit zou werken, merkte ik dat de positieve en milde gedachten steeds vaker naar boven kwamen drijven, naast de automatische pestkop. Door te mediteren lukt het mij steeds beter en beter om mildheid in mijn leven en in mijn gedachten toe te laten. Het vormen van nieuwe verbindingen en het bestendigen daarvan duurt tussen de twee weken en een half jaar, dus heb een beetje geduld met jezelf. Bijna alles wat we denken en doen is een vaardigheid die je kan oefenen, kom je een keer oefenen bij mij?

Deze blog verscheen eerder op De Bewustzijn School.