Nicoline Smalbraak over het goede leven

Opgeruimd huis, opgeruimde geest – II: Creativiteit of gezondheid?

Opgeruimd huis, opgeruimde geest – II: Creativiteit of gezondheid?

Eerder schreef ik een stukje over een opgeruimd huis en een opgeruimde geest. Een onlangs verschenen onderzoek stelt dat een opgeruimd bureau bijdraagt aan goed gedrag. Mensen in een opgeruimde werkomgeving hebben een groter plichtsbesef, zijn guller en eten zelfs gezonder. Dus een opgeruimd zijn geeft niet alleen een gezonde geest, maar ook een gezond lichaam!

a-healthy-body-in-a-healthy-mind-striking-out-in-time-and-space-271

Gezonde leefgewoonten
Nu weten we natuurlijk al langer dat een gezonde geest in een gezond lichaam huist, maar dat je door op te ruimen ook je eetgedrag bevorderd is natuurlijk fantastisch. Bij mijzelf merk ik het trouwens wel. Als mijn huis spic en span is, ben ik eerder geneigd om lekker eten in huis te halen en flink te gaan koken. Het komt er volgens mij vooral door, omdat ik dan mijn aanrecht optimaal kan benutten, en alle borden en pannen schoon zijn. Dat maakt koken natuurlijk veel aantrekkelijker. Je kunt je ook voorstellen dat een erg rommelig huis gezonde leefstijl inderdaad niet bevorderd. Mensen die zijn gediagnostiseerd met de aandoening ‘hoarding’ sluiten zich op in huis en leven daar in slechts maar een klein gedeelte van het huis, het overgrote deel is immers onbegaanbaar. Een onbereikbare keuken zorgt voor ongezonde eetgewoonten, het sociale isolement voor depressie.

hoarding

In mij schuilt geen Martha Stewart
In mijn hart wil ik dat mijn huis er alle dagen uitziet zoals het huis van Martha Stewart. In de realiteit kost het mij toch vrij veel moeite om àltijd mijn kopjes in de afwasmachine te zetten, het glas regelmatig naar de glasbak te brengen, of de belangrijke papieren op mijn bureau níet tot een stapel te laten fuseren met snoeppapiertjes, bonnetjes en briefje van onduidelijke betekenis. Ik ben dan ook als de dood dat er in mij een hoarder schuilt. Ik doe moeilijk afstand van materiële zaken, zelfs als het om zoiets onbelangrijks gaat als een lege schoenendoos of een snoertje van een telefoon die al sinds de jaren ’90 niet meer in gebruik is. Juíst omdat het mij zoveel moeite kost altijd opgeruimd te zijn, heeft het op mij enorme aantrekkingskracht. Ik denk altijd dat ik – als mijn huis eenmaal opgeruimd is – mijn leven op orde zal hebben. Ik vergeet voor het gemak dat opruimen niet een eindpunt is dat je kan bereiken. Het werk is natuurlijk nooit ‘af’, er zal altijd rommel bijgemaakt worden. Leven als een neurotische opruimfreak is echter niet iets wat ik ambieer, en ik geloof ook nooit zal kùnnen bereiken. Waarom dus moeite doen?

boost-creativity

Creatief met…
Hoewel opgeruimd zijn mij in mijn persoonlijke leven toeschijnt als de heilige graal, zijn er in het onderzoek nog andere geluiden te horen. Wat ook naar voren kwam, is dat een rommelige werkomgeving creativiteit bevorderd. Iedereen wil tegenwoordig graag creatief zijn, sterker nog, creatief zijn wordt van mensen gevraagd. Psychologen zijn er nog niet over uit of creativiteit nu is aangeboren of aangeleerd, maar het lijkt voor iedereen in meer of mindere mate bereikbaar te zijn. Het concept is losgeweekt van kunst en verbonden geraakt met bedrijfsvoering en huis-tuin-en-keuken werk. Een rommelig bureau maakt creatief! Het is een heerlijke oplossing. Ook Albert Einstein geloofde dat een rommelig bureau bijdroeg aan zijn werk. Hij zei: “If a cluttered desk is a sign of a cluttered mind, of what, then, is an empty desk a sign?”. Hij voert een ‘empty mind’ als schrikbeeld op. Een geest die geen ideeën produceert en geen creatief denkproces doormaakt zou hem niet geholpen hebben aan de relativiteitstheorie. Hij leefde echter wel in een andere tijd dan tegenwoordig.

Einstein

Lege geest
Als ik denk aan een ‘empty mind’ denk ik als eerste aan mindfulness (Je zou dat trouwens kunnen vertalen als geest-volheid als er een extra L in het woord zat). Een lege geest is, net zoals creativiteit, iets wat iedereen tegenwoordig graag wil bezitten. Een veelgehoorde klacht is dat mensen geen aandacht meer hebben voor wat er om hen heen gebeurd. We worden om de oren en ogen geslagen met impulsen via internet en telefoon, en zijn ieder moment van de dag bezig om informatie tot ons te nemen in plaats van op originele gedachten te komen. Meditatie en mindfulness zijn hot. Tenminste 5 van mijn vrienden hebben wel eens een tijd in een stilteklooster doorgebracht. Een lege geest wordt gezien als het canvas waarop creativiteit plaatsvindt. Zowel een rommelig bureau, als een lege geest, bevorderd kennelijk creativiteit. Hoe pas ik dit in mijn leven in?

167174746_640

Dilemma
Een rommelige omgeving zorgt voor creatiever denken, een opgeruimde omgeving zorgt voor gezonde gewoonten. Eigenlijk zijn beide uitkomsten gewenst. Creatief zijn hoeft echter niet àltijd, terwijl gezond leven voor mij niet echt optioneel is (om eerlijk te zijn, gaat gezond leven mij ook prima af in een beetje rommelig huis). Het liefste heb ik het beste van twee werelden. John Cleese gaf in 1991 een geweldig praatje over creativiteit. Hij noemde het creëren van ruimte een eerste voorwaarde voor creativiteit. Hij had het verder niet over of deze ruimte rommelig of opgeruimd moest zijn. Het moet een ruimte zijn waar je alleen het creatieve proces tot doel neemt, om zo ruimte te creëren in de geest. Daarnaast moet je jezelf tijd geven, en dan nog meer tijd, om te peinzen. Na afloop van het creatieve proces moet je zo snel mogelijk van deze ‘open’ houding, naar een productieve modus overgaan. Eindeloos blijven hangen in creativiteit zorgt er namelijk voor dat het werk nooit afkomt.

John Cleese geeft hier dus eigenlijk het antwoord op mijn dilemma: Het is niet òf òf. Je hebt een opgeruimde plek nodig, waarin je gezond kan leven, en met plichtsbesef je werk kan afronden. Ergens in die ruimte neem je een rommelige hoek, waarin je het creatieve proces zijn werk kan laten doen. Ik verhuis mijn lege schoenendozen alvast die kant op.

 

Foto’s van Einstein, Hoarding project, Google