Nicoline Smalbraak over het goede leven

Surfen en de tweede sekse

Surfen en de tweede sekse

Van alle sporten in de wereld houd ik het meeste van surfen. Ik houd van de zee, en de zee houdt van mij. Afgelopen maand was er iets in het surfnieuws dat mijn aandacht trok en niet meer los liet.

Deze maand zou een van de wedstrijden van de ASP Womens Tour zijn, de Roxy Pro in Biarritz. De wedstrijd werd helaas afgelast wegens een gebrek aan goede golven. Maar een teaser om de wedstrijd te promoten was wel te zien. Het filmpje werd verguisd door de surfwereld en feministen wereldwijd. Ik kreeg er zelf ook een ongemakkelijk gevoel bij. Wat te zien is, is een sexy filmpje van een van de beste surfsters ter wereld. Niets wijst er echter op dat ze een bijzonder talent heeft behalve haar billen en benen.

Vrouwensurfen
Over vrouwensurfen doet men soms wat meewarig, het wordt gezien als een bijproduct van de mannen surfsport. Chronologisch klopt dat misschien, maar vrouwensurfen is tegenwoordig een volwaardige tak van sport. Het prijzengeld in competities ligt voor vrouwen nog wel vele malen lager dan voor mannen. 800.000 dollar tegenover 4,3 miljoen afgelopen jaar. Daarnaast zijn niet eens alle 17 atletes die aan de ASP Tour meedoen gesponsord! Dat terwijl surfen momenteel harder groeit onder jonge vrouwen dan mannen. Ook de verkoop van surfkleding en accessoires aan vrouwen zal volgend jaar naar schatting die van mannen overstijgen. Wat is de verklaring voor deze discrepantie met de verdeling van het sponsorgeld?

first-women-1953
(Deelnemers aan een van de eerste vrouwelijke surfcompetities, in 1953)

Surfen in de schaduw
Dat vrouwen oneerlijk of ongelijk worden behandeld ten opzichte van mannen is een bekende aanklacht, die nog steeds zijn urgentie niet verloren heeft. Simone de Beauvoir schreef in haar boek ‘De tweede sekse’, dat een vrouw niet autonoom bestaat, maar slechts wordt gezien in verhouding tot de man. In het geval van surfen is dit zeker waar. Vrouwensurfen staat in de schaduw van de al bestaande, mannelijke, surfcultuur. Als verklaring voor het verschil in prijzengeld wordt vaak genoemd dat mannen nu eenmaal beter kunnen surfen dan vrouwen, en hun wedstrijden daarom meer publiek trekken.

femalesurfers

Vooroordelen
Ook in Nederland wordt vrouwensurfen niet zo serieus genomen. Tijdens de NK Surftour worden vrouwenheats tegelijk gesurft met de mannenheats. Vrouwen krijgen het nèt iets minder gunstige deel van de golven toegewezen, waardoor zij minder de kans hebben hun kunsten te tonen. Toen ik vorig jaar zelf meedeed aan de tour verbaasde ik me hier al over. De jongens lagen bij Scheveningen vlak naast het havenhoofd, terwijl de vrouwen het met een rommelige bank tussen de pier en het mannengedeelte moesten doen. We hebben een aantal vrouwelijke surfsters in Nederland die heel goed zijn, maar op een slechte golf komen skills natuurlijk altijd minder goed tot hun recht. Het vooroordeel dat vrouwen niet kunnen surfen, wordt hierdoor alleen maar versterkt.

lif_SurfingContest06

Schoonheid boven skills
Hoe dan ook terug naar het filmpje. Wat was hier zo vreselijk aan? Als teaser voor een van de belangrijkste wedstrijden uit de ASP tour, begrijp je na het zien niet precies waar het over gaat. Er wordt niet in gesurft. Stephanie Gilmore, die in het filmpje haar fantastische lijf laat zien, is onherkenbaar en zonder gezicht in beeld gebracht. Ze fungeert alleen als lustobject. Het filmpje heeft niets te maken met de surfwedstrijd die het beoogt aan te prijzen. Er is niet eens een golf te zien! Dat terwijl de ASP Womens Tour dit jaar beter is dan ooit. Het niveau van de wedstrijden is hoog en de deelnemende surfsters laten zien dat er niet altijd meer onder wordt gedaan voor de mannen. Juíst op een moment dat het vrouwensurfen een hogere vlucht lijkt te nemen, met veel toeschouwers en media-aandacht, werpt dit filmpje ons weer terug op het aloude liedje. Voor een vrouw is het niet belangrijk dat zij ergens goed in is, zolang ze er maar mooi uitziet en sexy is. Er is iets mis is met de wijze waarop vrouwen vaak worden geportretteerd. Beauty boven brains. Je uiterlijk is belangrijker dan je successen.

stephanie gilmore
(Stephanie Gilmore voor de ESPN body issue)

Een sexy sport
Nu is surfen natuurlijk een sexy sport. Het is een sport die halfnaakt beoefend wordt, en het lichaam van een topsurfer is bijna ieders ideaal. In tijdschriften zie je van een vrouwelijke surfer echter eerder een foto met een bottom turn waarop de billen goed uitkomen, dan een actieshot waarop te zien is wat haar surfcapaciteiten zijn. Dat is in het geval van mannen wel anders. Sponsordeals schijnen alleen te worden afgesloten met surfsters die ‘goede looks’ hebben, waarbij uiterlijk altijd zwaarder meeweegt dan kunsten op golven. Sponsordeals met surfsters die ‘te oud’ zijn, worden ingewisseld voor contracten met jonge meisjes, zelfs als de oudere surfster in kwestie nog steeds in de ASP Tour meedoet! Van bijna elk meisje dat door een groot merk gesponsord wordt zijn halfnaakte fotoreportages te vinden waarin surfen geen enkele rol speelt. Surfen zelf speelt in de marketing nog maar een kleine rol. Het gaat slechts nog om het verkopen van een lifestyle via sexappeal.

sallyfitz
(Sally Fitzgibbons, momenteel nummer twee bij de ASP ranglijst)

De gemaakte vrouw
Wie is de doelgroep van deze campagnes? Zijn het geile jonge mannen, of zijn het jonge vrouwen? Aspirerende surfsters, die hiermee ingeprent krijgen dat het vooral belangrijk is hoe je eruit ziet? In onze maatschappij is een enorme nadruk komen te liggen op het uiterlijk. Er goed uitzien is ongeveer gelijk komen te staan met goed zíjn. Simone de Beauvoir verwoordde het als ‘Je komt niet ter wereld als vrouw, je wordt tot vrouw gemaakt.‘ Een topathlete wordt in deze kwestie geobjectiveerd tot het mannelijk ideaal van de vrouw: “Sexy women, who are in touch with their sexuality”, zoals iemand van het managementteam van Quicksilver verklaarde.

Surfen op een feministische golf
Het verwerkelijken van jezelf gebeurt altijd in relatie tot anderen in de wereld om je heen. Erkend te worden als een zelf en om als meer dan een object gezien te worden, is ieders wens en doel. Voor vrouwen is dit echter veel lastiger te verwezenlijken dan voor mannen. Is het mannelijke ideaal wel ons eigen ideaal? Willen wij beoordeeld worden op ons uiterlijk of op ons kunnen? Een eerlijke beloning voor inzet en serieus genomen worden in de sport, of in wat je dan ook doet, zou hier bij helpen. Want niet alleen in surfen is dit een probleem. Door een surfster van wereldformaat weg te zetten als sexy ondergoedmodel komen we in ieder geval geen stap verder in de juiste richting.

blanchard_bottom_dooma-copy-600x432
(Alana Blanchard, met het ultieme bottom-turn shot)

Holle boodschap
Precies díe holle boodschap, die de Roxy Pro teaser ook naar voren brengt, roept weerstand op. Er is natuurlijk niets mis met sexy zijn, er is ook niets mis met een gezond en mooi lichaam hebben. Sterker nog, dat is iets wat ikzelf ook ambieer. Maar als vrouwen worden weggezet als lustobject zonder talent, ten gunste van een marketingcampagne. Als seks de voorwaarde is om een serieus sportevenement aan te prijzen, hoe kunnen we dan ooit verwachten dat mensen vrouwensurfen serieus gaan nemen?

waikiki-surf-boards-vintage-497486

Surfen als het goede leven
Surfen zou juist zo geschikt zijn om deze eeuwige tegenstelling tussen mannen en vrouwen te overwinnen. Mannen surfen dan wel met meer power, maar vrouwen surfen met meer flair. De kick die je voelt als je een golf pakt is onbeschrijfelijk, iets wat je alleen kan delen met andere surfers, mannen én vrouwen. Iedereen die surft verandert volgens mij zijn levensfilosofie. Één zijn met, en afhankelijk zijn van de natuur is een nederig makende ervaring. Voor velen is surfen zelfs de essentie van het leiden van een goed leven. Respect voor de zee en dankbaarheid aan de natuur zijn inherent verbonden met surfen. Voor de zee is iedereen immers gelijk. Díe boodschap zouden surfers veel liever uitdragen naar de buitenwereld dan de boodschap van seksualiteit.

shadow surfing

Nieuwe inzichten
Feit dat er zo’n controverse is ontstaan rondom dit filmpje laat zien dat het met de wereld misschien toch de goede kant op gaat. Niet alleen vrouwen en feministen hebben zich erover uitgesproken, ook surfers waren verbolgen over het feit dat er niet eens gesurft werd in dit filmpje. Ging het nou om een surfevenement of een Reef-girl competitie? De beste manier om misstanden aan de kaak te stellen is door de idiotie ervan te herkennen. Deze parodie doet precies dat:

 

Foto’s van Stab magazine, ESPN, Doomasrumors, the Bluegrass Special, Surfer Today, Cori Schumacher.