Nicoline Smalbraak over het goede leven

Hungry City: hongerig naar eerlijk eten

Hungry City: hongerig naar eerlijk eten

Ik ging mee met de ‘Old Amsterdam Food Tour’ tijdens het Food Film Festival.

Carolyn Steel, schrijfster van het boek ‘Hungry City’, en een heldin voor mij, verzorgde samen met Cities een rondleiding om de stad door de ogen van voedsel te zien.

hungry city

Voedsel centraal in vervlogen tijden
Hungry City is een boek dat mij enorm heeft beïnvloed in de manier waarop ik over voedsel nadenk in relatie tot hoe wij ons leven inrichten. Dat steden architectonisch zo zijn opgebouwd dat mensen makkelijk toegang tot voedsel hadden is eigenlijk niet meer dan logisch. Hoezeer dat verbeeld dat voedsel vroeger centraal stond, en hoe onze persoonlijke omgang met voedsel is veranderd, kreeg ik pas echt duidelijk in een kader geplaatst toen ik Hungry City las.

food33

De tour door de stad was geweldig. Anke van Cities en Carolyn Steel vulden elkaar goed aan met feiten over de opbouw van een stad, en hoe deze politiek georganiseerd is om voedselimport en export in goede banen te leiden. De omgeving rondom de Dam en de Wallen is voor mij nu altijd gekleurd met weetjes over vervlogen tijden. Waar haring verpakt werd, waar bier naartoe verscheept werd, waar vroeger stadsmuren waren of handelscentra. Dat we vroeger geen water dronken, maar bier, omdat water ernstig vervuild was. In Azie dronk men thee in plaats van water of bier, en daarom kunnen Aziaten over het algemeen niet tegen alcohol!

Leren van de fouten uit het verleden
Tegelijkertijd weet ik nu, meer dan ooit, hoezeer wij onze rijkdom in Nederland te danken hebben aan iets waar ik het eigenlijk niet mee eens ben. De machtsverhoudingen in voedsel zijn ongelijk, de meeste macht ligt in handel in plaats van in productie. Eerlijke prijzen voor boeren worden altijd genoemd als een oplossing voor voedselproblemen. Carolyn vertelde tijdens de tour dat boeren nooit een eerlijke prijs voor hun voedsel hebben gekregen. Het graan wat Nederland verscheepte, en waar wij rijk van zijn geworden, importeerden wij uit Polen, waar de boeren met wurgcontracten niet konden bijdragen aan de lokale economie daar.

foodscape-3-bread

Eerlijke handel wordt tegenwoordig wel belangrijk gevonden. Zo is er nauwelijks nog koffie of chocolade te koop die nìet fair trade is. Er zijn toch nog veel misstanden, en dus ontzettend veel ruimte voor verbetering. Kijken naar het verleden om te toekomst te kunnen begrijpen is nuttig. Fouten van vroeger kunnen we proberen niet weer te herhalen. Maar sommige oneerlijke verhoudingen liggen zo diep ingebed in de manier waarop wij met de wereld omgaan, dat er bijna geen ontkomen meer aan is.

Schrijnende voorbeelden
Het meest schrijnende voorbeeld is natuurlijk de wijze waarop wij met dieren omgaan. Maar ook respect voor de mensen die ons voeden is soms ver te zoeken. Met technologische oplossingen en schaalvergroting zijn steeds meer dieren, en steeds minder mensen betrokken bij voedselproductie. Boeren worden weggezet als graaiers, die met subsidies vleesfabrieken bekostigen waar niemand op zit te wachten. Ondertussen kopen we elke dag weer meer en meer vlees.

Carl-Warner-food-art-004

Op groenten en fruit wordt in de supermarkt zo’n hoge marge gemaakt, dat we daarmee korting geven op suikerhoudende dranken, chips en bier. En dat zijn maar een paar van de problemen die we in Nederland hebben. Wereldwijd worden er stappen genomen om meer en goedkoper voedsel te produceren. Een goede zaak natuurlijk, maar niet als dit ten koste gaat van dieren en mensen. Bovendien is de hoeveelheid voedsel die wereldwijd geproduceerd wordt eigenlijk al genoeg. Het tegen gaan van voedselverspilling en organiseren van goede distributie zijn misschien nog wel nuttiger om te ontwikkelen dan een nog grotere productie.

In welke maatschappij willen we leven?
Voordat we onszelf de vraag stellen hoe we mensen in de toekomst gaan voeden, en hoe we landbouwproblemen moeten oplossen, moeten we onszelf ook vragen in wat voor een maatschappij we willen leven. We moeten waardering hebben voor die mensen die ons voeden, voor de planten die zij verbouwen, waardering voor de dieren die wij eten. Willen we leven in een maatschappij waarvan alleen wijzelf beter worden, of een waarin alles wat leeft met respect wordt benaderd? Ik weet wel waarvoor ik zou kiezen.

AFOS-Final

Over de tour tijdens het FFF schreef ik ook een stukje over op de YFM site, wat je hier kunt lezen.

De plaatjes bij dit stuk zijn Food scapes van Carl Warner, die een idyllische wereld schept uit etenswaren.