Nicoline Smalbraak over het goede leven

Lessen van mijn opa – Tip 1: Eerlijkheid

Lessen van mijn opa – Tip 1: Eerlijkheid

Afgelopen weekend was ik bij mijn opa om bezoek, om met hem te praten over het goede leven. Ik vroeg hem wat de 5 dingen waren die hij belangrijkst vond. Vandaag tip 1.

Voor het geluk geboren zijn
Allereerst wilde mijn opa benadrukken dat hij zo enorm veel geluk heeft gehad. Als hij op zijn leven terugkijkt en over de dingen nadenkt die hem zijn overkomen, gelooft hij bijna niet hoe erg hij geboft heeft.

Ik vind het mooi om te zien dat mijn opa zo tevreden en dankbaar op zijn leven terugkijkt. Toch zijn de tips die hij gaf iets praktischer, want geluk is natuurlijk niet iets wat je kunt afdwingen. Of misschien wel?

20130301-152422.jpg

1. Je moet proberen om eerlijk te blijven
De eerste tip van mijn opa gaat over eerlijkheid, je moet altijd proberen om eerlijk te zijn. Hij begon met een citaat van Nicolaas Beets, een spreuk die hij al sinds vroeger gebruikt: “Een slimme streek helpt slechts éénmaal, wat eerst springstok was, wordt hinderpaal.”

Wat ik zelf het mooiste vind aan deze tip is het woordje proberen, misschien lukt wel het niet altijd om even eerlijk te zijn, we zijn immers maar imperfecte mensen. Hoe dan ook, als je de kans hebt om ergens misbruik van te maken, heb je daar uiteindelijk vaak niets aan. Ten eerste voel je je slecht over jezelf, ten tweede is het geen basis voor een duurzame relatie.

poolstok

Van winst word je niet arm
Mijn opa haalde een voorbeeld aan uit zijn verleden. Hij is antiekhandelaar geweest en leerde in de handel dat je altijd de mensen met wie je zaken doet een beetje gelukkig moet achterlaten, en ook iets moet laten verdienen. Als je iemand helemaal uitknijpt en het onderste uit de kan haalt, verkopen ze nooit meer iets aan je, en kopen ze nooit meer iets van je. Zolang je zelf ook maar een beetje gelukkig wordt van je transactie is er niets aan de hand, van winst word je immers niet arm.

Zijn voorbeeld deed mij denken aan de speltheorie, een bekende theorie voor rationeel handelen. Hieruit blijkt steeds weer dat vertrouwen hebben in een tegenspeler geheel is gebaseerd op de mate waarin deze te vertrouwen is. Als je tegenstander je een streek levert, zal je in een volgend spel niet meer samenwerken. Eerlijk zijn is dus gewoon rationeel! Ook The Economist publiceerde twee jaar geleden een studie waarin speltheorie als basis voor eerlijkheid wordt gevonden. Eerlijkheid is namelijk niet aangeboren, maar wordt geconditioneerd in mensen als wenselijk gedrag bij het bedrijven van handel.

geldhart

Een eerlijke spiegel
Nu denk ik niet dat eerlijkheid alleen uit handel voortkomt, en volgens mij was dat ook helemaal niet de boodschap die mijn opa mij wilde meegeven. Eerlijkheid is namelijk niet alleen iets dat je tegenover anderen moet tonen, maar ook tegenover jezelf. Ik geloof dat echt gelukkig zijn, en een goed leven leiden, in grote mate samenhangt met hoe goed je jezelf kent. Zonder eerlijkheid is daarvan geen sprake.

In je eentje word je geen zelf
David Hume heeft hierover een korte, maar onverminderd sterke verhandeling geschreven; “Philosophical Honesty”. Hij heeft het eigenlijk over filosofische eerlijkheid. Eerlijke filosofie betekent dat je geen starre overtuigingen hebt, maar de kans laat ze te veranderen door gebeurtenissen in je leven. Tegelijkertijd geef je je leven de kans om te veranderen door je gedachten. Door eerlijk te zijn kun je waarheden van het leven achterhalen. Hij beschrijft precies een van de dingen die mij zo aantrekt in filosofie.

Daarnaast beargumenteert hij hoe je door je kwetsbaar op te stellen voor je eigen gevoelens en gekkigheden, de wereld kan leren kennen en een connectie kan krijgen met een ander. De relaties die wij hebben met anderen bepalen immers wie wij zijn. Want: ‘In je eentje kun je geen zelf worden’. Eerlijkheid is hierbij steeds de rode draad.

red thread

Rijke fantasie
Van deze eerste tip kan ik wel iets leren. Ik geloof dat ik meestal wel eerlijk ben. Vroeger had ik een … laten we het een ‘rijke fantasie’ noemen. Ik dikte vaak verhalen aan, of verzon zelfs dingen die nooit gebeurd waren. Jeetje, nu ik erover nadenk heb ik eigenlijk nog steeds wel een rijke fantasie. Een verhaal vertellen wat niet helemaal klopt, is natuurlijk niet goudeerlijk, maar vaak wel nèt iets spannender of leuker.

Een gemene rotstreek aan iemand leveren heb ik geloof ik nooit gedaan. Het is natuurlijk wel zo dat je als handelend wezen zelf geen invloed hebt op hoe anderen jou beoordelen. Iets wat voor mij onbelangrijk was, kan voor iemand anders heel vervelend zijn geweest. Maar doelbewust misbruik maken van een ander mens lijkt me een verstandig iets om te vermijden. Ik zal dan ook proberen om eerlijk te blijven, net zoals mijn opa zegt.

Tipje van de sluier
Voor mijn opa is de connectie met een ander ook belangrijk geweest in het leven. Zijn tweede tip voor een goed leven draait helemaal om de verbintenis met een ander, en over de liefde. Lees hem hier! Tip 2: Liefde

 

 

Foto’s van mijn telefoon, van Mennonite Church USA ArchivesJavier Volcan en Charline Tetiyevsky